Op Sacramentsdag 11 juni 1925 werd door pastoor van Meel de eerste steen gelegd voor de Sacramentskerk aan de Zandberglaan. Op 3 juni 1926, een jaar later, kon de kerk gewijd worden door bisschop Hopmans. Anno 2009 staat de kerk nog altijd overeind, stormen trotserend die door het veranderende klimaat zowel in als buiten het kerkgebouw worden gevoeld.

Geschiedenis van de Sacramentskerk

De wijk Zandberg, waarin de Sacramentskerk ligt, was een van de eerste stadsuitbreidingen. Breda was altijd een vestingstad, met nauwe grenzen. De omliggende gebieden behoorden toe aan de dorpen Teteringen, Terheiden, Princenhage en Ginnenken. Met het slechten van de stadswallen en een groeiende bevolking en bijbehorende woningnood werd de behoefte aan nieuwe behuizing groter en groter. De kerk wilde voor deze groeiende bevolking zorgen voor een goede zielenzorg. De kerken werden dan ook vaak als eerste gebouwd. Zo ook op de Zandberg, een villawijk met een divers stratenplan voor notablen en middenstand. Werd eerst nog gedacht aan een Lambertuskerk, nog voor de bouw werd de ambitie verlegd naar een kerk voor altijddurende aanbidding. Voor dat laatste was het overigens nodig dat ook een klooster gebouwd zou worden. Met de noodzaak voor scholing van zowel jongens als meisjes werd het plan compleet: een complex van kerk, klooster en twee scholen plus zusterhuis en patronaat.

Ontwerp

Pastoor van Meel benaderde architect J.A. van Dongen die in de Zandberglaan was komen wonen. Zijn neef, de jonge Jan van Dongen uit Apeldoorn, die in zijn ontwerpen graag nieuwe bouwmaterialen gebruikte zoals glas en beton, kreeg de sympathie van van Meel. Een aantal vooruitstrevende ontwerpen werd gemaakt, beoordeeld en, naar de centjes kijkend, afgezwakt. Wat overbleef was, uiteraard, het gebouw dat er nu staat, zij het dat een hoge toren met spits voorzien was. Die is uiteindelijk nooit gebouwd, maar aan de zijkant van de kerk kan men nog altijd het 'vuil' metselwerk zien op de plek waar de toren had moeten verschijnen.

Resultaat

Het resultaat werd een grote kerkruimte met, uniek in die tijd, het eerste dragende betonnen plafond dat daardoor vrij uitzicht mogelijk maakt vanuit de hele kerk op de plaats van handeling. Dat gewelf had overigens nog wel versierd moeten worden, naar italiaans voorbeeld, met een mozaiek. Dat was uiteraard veel te duur en de mozaieken in de kerk zijn daarna beperkt gebleven tot de kruiswegstaties in de omgang.

Inwijding

De inwijding, een jaar na de eerste steenlegging, vond plaats in een kerk in aankleding: geen mozaiek, geen kruiswegstaties, geen toren, geen orgel. Op 2 januari 1927 stond in de kerk het H. Sacrament ter (altijddurige) aanbidding. Giften kwamen spoedig zodat de kerk intern verfraaid kon worden.

Oorlog

De kerk en de parochie zijn grote verwoesting bespaard gebleven in de Tweede Wereldoorlog. De Duitsers vorderden in 1943 wel de pastorie en verjoegen daarmee de pastoor en zijn kapelaans naar elders. De geestelijkheid in de Sacramentskerk liet wel blijken aan welke kant zij stond: het Wilhelmus klonk (ondanks de Duitsers in de pastorie) na iedere Hoogmis in het laatste oorlogsjaar, dat duurde tot oktober 1944 toen Poolse troepen Breda vanuit het zuiden bevrijdden en er om de kerk gevochten werd. Na de oorlog bleek hoeveel geluk de parochie en de kerk hadden gehad. Zelfs de kerkklok, die door pastoor van Meel was verstopt om omsmelten te voorkomen, kon als enig bewaarde kerkklok in Breda worden teruggehangen. Overigens is dit de reden dat het parochieblad van het H. Sacrament vanaf die tijd 'De Klok' heette.

Geestelijkheid

De bouwpastoor van de Sacramentskerk was pastoor van Meel. Van Meel kreeg in 1924 de opdracht een Lambertuskerk te bouwen. Na vijftien jaar docentschap wis- en natuurkunde aan het klein-seminarie Ypelaar was dat voor van Meel een hele ommekeer in zijn leven. Hij bleek echter een vindingrijk man, die de vele hobbels bij een dergelijke stichting kon overwinnen. Een handige man ook. In de eerste Wereldoorlog was hij het die een radio bouwde om de geallieerde berichten op te vangen en vervolgens door te geven aan het Brabants Dagblad. 
Hij stierf enige jaren na de oorlog, in 1947.

Hij werd opgevolgd door pastoor van Duyse die van van Meel nog les had gehad. Met het verdwijnen van een aantal ervaren kapelaans, waaronder kapelaan van Hoek die ook de repetities van het Sacramentskoor leidde, stond van Duyse er alleen voor. Zo zag hij zich voor de taak het aantal zitplaatsen van de kerk uit te breiden. Het aantal kerkgangers per zondag bedroeg 3000! Het duurde dan ook niet lang voordat in nieuwe wijken nieuwe kerken werden gesticht vanuit het H. Sacrament. In 1950 ontstond zo de Fatimakerk.
Het Ziekentriduum moest weer worden opgestart. Er moest ook een nieuwe geluidsinstallatie komen. De kerk had een slechte akoestiek voor het gesproken woord: zo goed als het was voor het koor, zo moeilijk was het de priester te verstaan. What's new?!
Onder zijn leiding kwam het beroemde Flentroporgel. Van Duyse was een echte kunstliefhebber en daarnaast ook niet ongefortuneerd. Zo schafte hij, waarschijnlijk uit eigen zak - hij moest al erg vaak een beroep doen op de goedgevendheid van de parochianen - een aantal kunstvoorwerpen aan. Hierbij onder andere het Schilderij van Maria van altijddurende Bijstand, het Pius X-altaar (later bleek dit geschonken door zr. Ella Vriens) en H. Hart-altaar, beide van kunstenaar Leen Douwes. Een belangrijke aanwinst vormden de glas-in-lood-ramen van kunstenaar Jan Dijker, die in de periode 1953-1960 konden worden geplaatst. De ramen aan de westkant zijn in een andere stijl en veel lichter. Van Duyse was bang dat de kerk anders te somber zou worden.
Een belangrijke verandering werd onder van Duyse ingevoerd. Tot Vaticanum II stond de priester met zijn rug naar het volk, ver weg in de abcis van het priesterkoor. Nu draaide hij zich om en kwam meer naar de gelovigen toe. Van Duyse nam afscheid in 1968 en ging toen naar het door hem opgerichte oudenvandagentehuis Vredenbergh.

Pastoor Sträter volgde van Duyse op in 1969. Als oud-aalmoezenier bij de luchtmacht was Sträter gewend om met weerbarstig volk om te gaan. Dat was ook nodig, de tijden waren immers veranderd. De ontkerkelijking was onstuitbaar ingezet en de vrijheid en mondigheid van de gelovigen nam toe.  Sträter organiseerde 'hearings' met gelovigen waarbij parochianen de gelegenheid kregen om hun zegje te doen. Dat leidde er onder andere toe dat de altijddurende aanbidding werd beeindigt. Het werd vanaf dat moment gebruik om het allerheiligste een aantal vaste uren per week ter aanbidding uit te stallen. 
In tegenstelling tot zijn voorgangers had Sträter niet de beschikking over een aantal kapelaans. Toen hij vernam dat in de parochie iemand de opleiding tot pastoraal werker volgde aarzelde hij geen moment om haar door het kerkbestuur benoemd te krijgen. Zo kwam pastor Willemien Wensing-Krols in 1980 als eerste vrouwelijke pastor de Sacramentsparochie binnen. In 1986 naam pastoor Sträter afscheid van zijn parochie. 

In 1986 trad als laatste pastoor van de Sacramentkerk aan pater scj Maas. Een roerige tijd voor parochie en kerk brak aan toen in 1989 de zusters Benedictinessen hun klooster verlieten en de, inmiddels beperkte geloofsgemeenschap van de Sacramentskerk ook in de voormalige kloosterkapel zou kunnen kerken. Na enig onderzoek koos het kerkbestuur anders en werd de Sacramentskerk aangepast aan de tijd door het semi-sluiten van het priesterkoor/abcis-deel van de grote kerkruimte. Op deze wijze kon er voor kleinere en intiemere diensten gebruik worden gemaakt van een kapel, terwijl de Eucharistievieringen gewoon in de grote ruimte konden plaatsvinden. Michael Jepkes zou deze wand, als een moderne Michelangelo in de zomer van 1993 beschilderen.

Na het afscheid van pastoor Maas, werd pastor Willemien Wensing eerst aanspreekbare in de parochie. De heilige missen werden voorgegaan door emeriti of rondreizende priesters en paters. Op dit moment is pastoor Witteveen eerst aanspreekbare priester van de, inmiddels met vijf andere voormalige regionale parochies, gefuseerde Jerusalemparochie.

Ziekentriduum

De Sacramentskerk is beroemd vanwege zijn jaarlijke Ziekentriduum - een driedaagse in de zomer waar zieken en gezonden bijeenkomen om samen te bidden, te vieren, te eten en te ontspannen.

Naar een eigen kerk - Muziekinstituut Breda

Het Sacramentskoor richtte in 1992 de Stichting Muziekinstituut Breda op. Het inmiddels unieke jongenskoor zou op deze manier meer kans van overleven hebben. De Stichting had als culturele rechtspersoon immers recht op subsidies. Op deze manier kon de relatie met kerk en kerkbestuur anders worden vormgegeven. Toen tegen het jaar 2000 bleek dat de taakstellende bisschoppelijke opdracht om in de regio Breda Zuid/Zuid-Oost 6 parochies te laten fuseren en 3 kerken te sluiten resulteerde in een ratrace van inmiddels rivaliserende parochies, kon het kerkbestuur in een conceptrapport vernemen dat de Sacramentskerk zou worden behouden. Twee weken later volgde het definitieve rapport waarin bleek dat de Sacramentskerk dicht zou gaan.
Een drukke tijd volgde waarin kerkbestuur en koorbestuur (Muziekinstituut) besloten om te trachten de Sacramentskerk te verkopen aan het Muziekinstituut. Op deze wijze zouden een aantal zaken worden gerealiseerd: bezuiniging voor de parochie (vanwege het verdwijnen van een dure grote kerk uit de balans), behoud van cultureel erfgoed (het jongenskoor), behoud van liturgische functie van een groot kerkgebouw met daarin een goed functionerend koor voor de eredienst.
Het bisdom, met aan het hoofd bisschop Muskens van Breda, voelde wel voor deze unieke variant. Echter het bisdom is geen eigenaar van de kerkgebouwen (maar moet wel toestemming geven voor vervreemding van kerken) en wilde niet een te dominante rol spelen in het precaire proces van kerkfusies, uitbesteed aan een Interparochiele Vereniging (IPV). Om die reden moesten de besluiten worden genomen in overleg met en met goedkeuring van de andere vijf parochiebesturen...

Argumenten over en weer leidden er uiteindelijk toe dat alle partijen instemden met vervreemding van de Sacramentskerk onder de, vanuit twee kanten geambieerde, voorwaarde dat het Sacramentskoor zou blijven functioneren in de eredienst die vanuit de nieuwe Jeruzalemparochie (i.o) in de Sacramentskerk zou worden gecontinueerd. Het kerkbestuur zou instemmen met de vervreemding, onder financiele en inhoudelijke voorwaarden, en opgaan in de nieuwe parochie. Het is dan 2000. De andere van de toen inmiddels 6 koren met 300 zangers, werden in 2002 allemaal ondergebacht in de stichting Muziekinstituut Breda. Het kerkgebouw zelf werd ondergebracht in een nieuwe stichting, Stichting Gebouwenbeheer Muziekinstituut Breda, om te zorgen dat de exploitatielasten niet ten nadele van de koren zouden komen.

Inmiddels blijkt dat het concept goed functioneert en zijn er vele activiteiten in de Sacramentkerk varierend van erediensten en concerten tot diplomauitreikingen en (bescheiden) toneeluitvoeringen. De exploitatie is gezond en middels subsidies en giften is het mogelijk gebleken om noodzakelijke en gewenste voorzieningen in de kerk te realiseren zoals: vloerverwarming (2000), flexibel uitschuifbaar podium (2000), het dichtmaken van de wand (2003), een nieuwe keuken (2005), toiletblokken (2006), nieuwe stoelen (2007) en nieuwe verlichting in de kapel (2009). In 2007/8 is het volledige dak gerenoveerd. Op stapel staan nieuwe koorbanken (2010), verlichting in de grote kerkruimte, akoestische maatregelen en verdere renovaties waarvoor nog middelen moeten worden gezocht. 
In 2009 is gekozen voor een herschikking van de besturen in een nieuw alles overkoepelend bestuur onder de naam Stichting SacramentskerkBreda.

Muzikale kunsten in de Sacramentskerk

Sinds de stichting van de Sacramentskerk in 1926 verzorgt het Sacramentskoor de liturgische muziek. Nog steeds bestaat het koor uit jongens en mannen. Dit maakt het Sacramentskoor vrijwel uniek in Nederland. Onder de opeenvolgende dirigenten Vermeeren, Toebosch en Cantrijn heeft het koor altijd een grote naam gehad in zowel Nederland als daarbuiten. Het repertoire van het koor bestaat uit alle kerkmuzikale literatuur, van gregoriaans, via de renaissance en romantiek tot moderne muziek. De huidige dirigent sinds 1995 is Henri de Graauw. De Sacramentskerk te Breda staat al sinds jaar en dag bekend als een centrum voor liturgie kerkmuzikale cultuur.
Daarnaast hebben ook diverse andere koren onderdak in de Sacramentskerk zoals het dameskoor van de parochie, het meisjeskoor Puellae Cantantes, dat ook regelmatig de erdienst verzorgt en concerten geeft binnen en buiten de Sacramentskerk, het kamerkoor en -orkest i buoni antichi, en het jeugdkamerkoor Plurale Tantum.
Capella Breda o.l.v. Daan Manneke heeft de Sacramentskerk als vaste repetitieruimte

Beeldende kunsten in de Sacramentkerk

De kruiswegstaties zijn aangebracht in 1927 door de Nijmeegse kunstenaar Anton Kloosterhuis. En groot aantal massieve houtsnijwerken o.a. van Leen Douwes sieren de diverse altaren van de kerk. De glas-in-lood ramen zijn van kunstenaar Jan Dijker. Na de verbouwing van de Sacramentskerk in 1993, waarbij naast een grote ook een kleine liturgische ruimte werd gerealiseerd, is de scheidingswand tussen beide beschilderd door de Bredase kunstenaar Michael Jepkes. De afbeeldingen zijn van bijbelse en christelijk cultuurhistorische aard en verwijzen naar de functie van de Sacramentskerk en de gebeurtenissen die er plaatsvinden. Onder de toenmalige organist van de kerk, Louis Toebosch, is de kerk een prachtig Flentrop orgel rijker geworden. Het drieklavier orgel met zijn 35 registers is een van de fraaiste orgels in de regio. De huidige organiste is Jelena Bazova.